Klaas. Ahmed, ik moet het met je hebben over de asociale en antisociale dimensie van de Islam.

Ahmed. Antisociale dimensie van de Islam?

Klaas. Ja, de antisociale dimensie van de Islam.

Ahmed. Hoezo, ‘de antisociale dimensie van de Islam’? Mijn religie is juist heel sociaal, alles draait bij ons om de gemeenschap van gelovigen.

Klaas. Ja, dat klopt, onderling is sprake van sociaal gedrag, maar dat is niet vrijblijvend want je hebt geen keus. Als je je er als moslim aan probeert te onttrekken dan volgen er interne sancties, vooral als je vrouw bent.

Ook naar de buitenwereld toe kun je vraagtekens plaatsen bij de sociale dimensie van de Islam. Religie is in het Westen privé en daar loop je niet mee te koop. Een deel van de moslims doet dat wel in de vorm van opzichtige kleding.

Zowel intern als extern valt er dus wel wat af te dingen op het sociale gedrag van moslims: intern is er sprake van manipulatie en dwang en extern is er sprake van het negeren van belangrijke sociale normen in de samenleving.

Maar laat ik je eerst vertellen wat het verschil is tussen asociaal en antisociaal gedrag.

Asociaal is als mensen zich weinig aantrekken van anderen en sociale normen in het algemeen: onfatsoenlijk gedrag. Denk aan met de auto anderen niet laten invoegen tijdens ritsen, hard praten in de publieke ruimte, met harde muziek je buren storen en hondenpoep niet opruimen.

Antisociaal is als iemand zich actief verzet tegen de sociale regels en tegen de samenleving. In de ergste vorm heeft iemand een antisociale-persoonlijkheidsstoornis. Voorbeelden van antisociaal gedrag zijn liegen, manipuleren, parasiteren, stelen, oplichten, frauderen.

Ahmed. Wat heeft dit te maken met de Islam?

Klaas. Dat ga ik je uitleggen, Ahmed. Ik begrijp dat je vanuit jouw belevingswereld niet begrijpt dat jouw religie asociale of zelfs antisociale elementen heeft. Jij bent te goeder trouw, zoals veel moslims dat zijn.

Als je als kind opgroeit in dat milieu dan begrijp je niet wat er verkeerd aan is. Dat is logisch en dit kun je hen niet kwalijk nemen. Kinderen vallen buiten dit verhaal want die overkomt het en zij hebben geen keus.

Het punt is dat je ook als je te goeder trouw met je religie bezig bent sociale normen kunt overtreden, zonder dat je dit zelf in de gaten hebt.

Vergelijk het met mensen die niet weten dat ze overlast veroorzaken met hun muziek, maar als je ze erop wijst zetten zij de muziek meteen zachter. Deze mensen hadden hun muziek te goeder trouw te hard staan.

Moslims die zich niet verdiepen in de Europese en de Nederlandse godsdienstgeschiedenis kennen de gevoeligheden niet die er op dat vlak zijn. Ze gaan daardoor ‘gewoon’ door met hun manier van geloof praktiseren zoals ze gewend waren.

Je zou kunnen zeggen dat zij door hun gebrek aan kennis van de Europese godsdienstgeschiedenis te goeder trouw zijn, maar dat is net iets te gemakkelijk. Als je emigreert naar een ander land dan word je geacht je te verdiepen in de cultuur van dat land. Als je hier wordt geboren dan wordt je geacht de geschiedenis van dit land te kennen en de cultuur te begrijpen.

Dat niet doen en denken dat je gewoon door kunt gaan met leven zoals je dat gewend was, is dom en valt uit te leggen als een vorm van niet te goeder trouw zijn. Het is echter nooit te laat om dit te doen, dus voor wie het geldt: verdiep je erin en verbaas je over de intense strijd die hier eeuwenlang is gevoerd om zonder de terreur van religie te kunnen leven.

De vrijheid zoals die wij die nu kennen is pas enkele decennia oud. Na de oorlog was het grootste deel van de bevolking nog kerkelijk. Dat is in een paar decennia totaal veranderd. De vrijheid die er nu is, is daarom zeer pril en ligt zeer gevoelig.

Ahmed: Klaas, er is hier godsdienstvrijheid, dus wij mogen onze religie beleven zoals wij dat gewend waren.

Klaas. Dat is een denkfout, Ahmed, want wat wetmatig mag, kan cultureel ongepast zijn. De wet garandeert godsdienstvrijheid, maar cultureel gezien mag dit niet ten koste gaan van de vrijheid van anderen. Hieronder valt ook de vrijheid om niet te worden lastig gevallen met andermans religie.  

Kijk, Ahmed, ik zal je uitleggen hoe die godsdienstvrijheid hier cultureel in elkaar zit. Godsdienstvrijheid is een recht waarvoor eeuwen is gevochten. Het begon in 1517 met Maarten Luther, die de protestantse Reformatie aftrapte met zijn tegen de katholieke kerk gerichte stellingen.

We hebben het hier over meer dan een half duizend jaar geleden, beste Ahmed. In al die eeuwen zijn er tal van christelijke richtingen ontstaan die allemaal hun plaats opeisten. Dat bleek alleen te kunnen werken als iedereen elkaar een beetje met rust liet en niemand probeerde om de ander te overrulen.

En nu komen we op het gevoelige punt, want de Islam negeert die ongeschreven regel van de ander niet lastig vallen met jouw religie.

Dat is een doodzonde in een continent waar een half millennium is gevochten om een situatie te creëren waarin iedereen zijn plekje heeft door religie privé te houden.

Het is sociaal gezien zeer onbeleefd als je als gast zo’n belangrijke culturele regel niet volgt.

Ahmed. Ik ben hier geboren, dus ik ben geen gast.

Klaas. Dat kan, maar dat maakt dat je inmiddels zou moeten begrijpen hoe onze cultuur in elkaar zit en hoe gevoelig het ligt als je je religie niet privé houdt.

Als moslims die culturele regel doelbewust negeren, wetende dat dit extreem gevoelig ligt vanwege de Europese geschiedenis op dit vlak, dan is dat niet zomaar asociaal, maar actief antisociaal. Culturele normen doelbewust negeren is antisociaal.

Dit antisociale gedrag van een deel van de moslims is waar veel mensen moeite mee hebben en terecht, want antisociaal gedrag is verwerpelijk en al helemaal als het religieus gemotiveerd is.

Religieus gemotiveerd antisociaal gedrag maakt het eigenlijk alleen nog erger, want dan zit er kennelijk een of anders visie of overtuiging achter dat dit antisociale gedrag stimuleert en legitimeert. Het is volkomen logisch als mensen zich daaraan storen.

Het zijn precies de moslims die dat antisociale gedrag vertonen, die kritiek daarop labelen als islamofobie. Deze term negeert de Europese culturele werkelijkheid en draait die om: er moet ineens iets normaal worden gevonden wat het niet is: dominant religieus gedrag dat ten koste gaat van de vrijheid van anderen.

Voor de Islam is er plaats, maar niet ten koste van anderen. Niemand heeft moeite met moslims die hun geloof privé beleven en er niet mee te koop lopen. Het gaat om moslims die de heilige norm “religie is privé” doelbewust schenden vanuit een gebrek aan respect voor onze cultuur.

Gebrek aan respect voor onze cultuur roept agressie op. Echt religieuze mensen gedragen zich nooit antisociaal. Degenen die ervoor pleiten om dat wel te doen zijn niet religieus in de goede zin des woords.